Muzeum Śląskie w Katowicach to miejsce, które łamie wszystkie standardy tradycyjnego muzealnictwa. Zamiast kolejnej instytucji w czterech ścianach, dostajemy nowoczesny kompleks zbudowany 14 metrów pod ziemią, na terenie dawnej kopalni węgla kamiennego. Na powierzchni widać tylko przeszklone kubiki doświetlające podziemne galerie i zabytkowe budynki pokopalniane – reszta kryje się w głębi.

To połączenie industrialnej historii Śląska z ultranowoczesną architekturą austriackiej pracowni Riegler Riewe Architekten. Projekt zakładał minimalną ingerencję w poprzemysłowy krajobraz, dlatego główne wystawy schowano pod ziemią, a szklane bryły służą głównie do wpuszczania światła słonecznego do podziemnych sal. Efekt? Zwiedzasz ekspozycje kilkanaście metrów pod powierzchnią, a mimo to nie czujesz się jak w piwnicy.

Historia kopalni, która stała się muzeum

Kopalnia „Katowice” działała od 1823 roku do lat 90. XX wieku. Przez ten czas wydobyła około 120 milionów ton węgla. Założycielami byli Ignacy Ferdynand von Beym i Stanisław Mieroszewski – od pierwszego z nich kopalnia przyjęła nazwę „Ferdinand”. Pod koniec lat 30. XIX wieku Mieroszewscy sprzedali majątek rodzinie Wincklerów. Po odzyskaniu niepodległości kopalnia funkcjonowała nadal pod nazwą „Ferdynand”, by w 1936 roku zmienić ją na „Katowice”.

Samo muzeum ma równie burzliwą historię. Powołano je uchwałą Sejmu Śląskiego 23 stycznia 1929 roku. Kilka lat później rozpoczęto budowę gmachu muzeum – jednego z najnowocześniejszych w ówczesnej Europie. Budynek jednak nie doczekał się oficjalnego otwarcia. Po wybuchu II wojny światowej hitlerowcy rozpoczęli rozbiórkę niemal ukończonego gmachu, który był symbolem polskości. Zniszczeniu i grabieży uległa też znaczna część zbiorów.

Restytucji Muzeum Śląskie doczekało się dopiero w grudniu 1984 roku. Na tymczasową siedzibę wybrano budynek dawnego hotelu z przełomu XIX i XX wieku przy al. W. Korfantego 3. Tam funkcjonowało przez kolejne dekady, aż w 2015 roku przeniosło się do obecnej, spektakularnej siedziby na terenie dawnej kopalni.

Nowa siedziba Muzeum Śląskiego powstała w latach 2011-2013. Generalnym wykonawcą projektu była firma Budimex SA przy współudziale hiszpańskiej Ferrovial Agroman SA. Otwarcie dla zwiedzających nastąpiło w czerwcu 2015 roku.

Co zobaczysz w podziemnych galeriach

Muzeum dysponuje kolekcją liczącą około 120 tysięcy eksponatów. To dzieła sztuki, fotografie, zbiory etnograficzne i archeologiczne. Wystawy stałe prezentują historię Górnego Śląska, kolekcję polskiego malarstwa sprzed i po 1945 roku, fotografię, plakat oraz zbiory z polskiej scenografii teatralnej i filmowej.

Ekspozycja poświęcona historii Górnego Śląska to interaktywna podróż w czasie. Można tu stanąć na dawnej ulicy, zobaczyć rekonstrukcje wnętrz, usłyszeć historie ludzi związanych z regionem. To nie typowe muzeum z eksponatami zamkniętymi w gablotach – scenografia i aranżacja zachęcają do aktywnego odkrywania.

Po wejściu do głównego budynku od razu schodzi się lub zjeżdża windą na poziom -2, gdzie znajdują się szatnia, kasy biletowe i pierwsze wystawy. Pod ziemią ukryto także trzykondygnacyjny parking na 232 miejsca, salę audytoryjną na 320 miejsc, bibliotekę, sale edukacyjne i konferencyjne. Najbardziej imponuje hol centralny o wysokości 12,5 metra – przestrzeń ekspozycyjna, która robi wrażenie swoją skalą.

Zabytkowe budynki i wieża widokowa

Na terenie muzeum zachowano i zrewitalizowano pokopalniane budynki, z których część powstała jeszcze w XIX wieku. Łaźnia główna, stolarnia, magazyn odzieży i maszynownia dostały nowe funkcje. W magazynie odzieży mieści się Centrum Scenografii Polskiej z unikalną w skali kraju kolekcją skupiającą najcenniejsze dokonania w scenografii teatralnej i filmowej. Pozostałe budynki zaadaptowano na restaurację, salę wystawienniczą i salę edukacyjną.

Największą atrakcją jest 40-metrowa wieża wyciągowa szybu Warszawa II. Dobudowano do niej panoramiczną windę, dzięki której można dotrzeć do górnej platformy widokowej. Stamtąd rozciąga się widok na otaczający park i całe miasto. To jedna z najbardziej lubianych atrakcji w Katowicach – warto poświęcić kilka minut, żeby spojrzeć na miasto z tej perspektywy.

Szklane kubiki widoczne na powierzchni w dzień doświetlają i wentylują podziemne pomieszczenia. Rozświetlone w nocy działają jak latarnie, tworząc charakterystyczny krajobraz katowickiej Strefy Kultury.

Strefa Kultury – muzeum w dobrym towarzystwie

Muzeum Śląskie wraz z otaczającym go parkiem stanowi część Strefy Kultury – centrum kulturalno-rozrywkowego w Katowicach. Razem ze Spodkiem, siedzibą Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia (NOSPR) i Międzynarodowym Centrum Kongresowym tworzy miejsce, gdzie kultura spotyka się z rozrywką. Teren wokół budynku został zrewitalizowany, powstały ścieżki i zielone skwery łączące Park Bogucicki z pozostałymi częściami Strefy.

To doskonała przestrzeń nie tylko do zwiedzania wystaw, ale też do pokazów filmowych, festiwali muzycznych, spotkań kulturalnych czy rodzinnych spacerów. Park sensoryczny otaczający muzeum zachęca do odpoczynku przed lub po zwiedzaniu.

Dla kogo jest Muzeum Śląskie

Muzeum sprawdzi się dla różnych grup. Rodziny z dziećmi docenią interaktywne wystawy i warsztaty rodzinne, które regularnie się tu odbywają. Miłośnicy historii znajdą szczegółowe opracowania dotyczące Górnego Śląska i jego wielokulturowego dziedzictwa. Fani sztuki współczesnej i dawnej mają dostęp do bogatej kolekcji malarstwa polskiego.

Seniorzy mogą skorzystać ze specjalnych spotkań i oprowadzań kuratorskich. Muzeum organizuje też wykłady, warsztaty pszczelarskie i działania edukacyjne skierowane do różnych grup wiekowych. Dostępność obiektu sprawia, że zwiedzanie jest komfortowe dla osób z ograniczoną mobilnością.

Na zwiedzanie warto zarezerwować minimum 2-3 godziny. Jeśli chcesz dokładnie poznać wszystkie wystawy stałe i czasowe, możesz tu spędzić nawet pół dnia. W budynku głównym na poziomie -2 działa księgarnia muzeum, gdzie można kupić wydawnictwa dotyczące regionu, sztuki, historii oraz unikatowe pamiątki z Katowic.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Godziny otwarcia: Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00-20:00. Poniedziałki są dniami wolnymi od zwiedzania.

Lokalizacja: ul. T. Dobrowolskiego 1, 40-205 Katowice. Muzeum znajduje się w katowickiej Strefie Kultury, w bliskiej odległości od Spodka i sali koncertowej NOSPR.

Dojazd: Jeśli przyjeżdżasz samochodem, możesz zaparkować na terenie muzeum. Parking jest płatny, ale dla odwiedzających muzeum pierwsze 3 godziny są bezpłatne. Blisko muzeum znajdują się przystanki komunikacji miejskiej ZTM: Katowice Strefa Kultury Muzeum Śląskie, Katowice Strefa Kultury NOSPR oraz Katowice Rondo.

Ceny biletów: Aktualne ceny biletów najlepiej sprawdzić na stronie muzeumslaskie.pl, ponieważ różnią się w zależności od wystawy i rodzaju biletu (normalny, ulgowy, rodzinny). Muzeum oferuje też bilety łączone na kilka wystaw.

Kontakt: telefon +48 32 213 08 70, e-mail: [email protected]

Muzeum oferuje także możliwość wynajmu nowoczesnych wnętrz na konferencje, kongresy, szkolenia, warsztaty, bankiety i spotkania biznesowe. Sala audytoryjna na 320 miejsc i sale konferencyjne są przygotowane z myślą o wydarzeniach firmowych i kulturalnych.