W zabytkowej kamienicy na pszczyńskim deptaku działa miejsce, które jest jedyne w swoim rodzaju w całej Polsce. Muzeum Prasy Śląskiej im. Wojciecha Korfantego to nie kolejna wystawa za szybą, ale żywa opowieść o tym, jak powstawały gazety, które kształtowały śląską tożsamość. Można tu samemu wytłoczyć druk na zabytkowej prasie i zobaczyć, jak pracowały drukarnie ponad sto lat temu.

Muzeum mieści się w budynku, który sam w sobie ma ciekawą historię. Kamienica powstała na przełomu XVIII i XIX wieku, a przed II wojną światową prowadził tu zakład mięsny Moritz. Zniszczony budynek przed wyburzeniem uratowali entuzjaści z Towarzystwa Miłośników Ziemi Pszczyńskiej, którzy w 1985 roku postanowili stworzyć w tym miejscu muzeum.

Historia prasy śląskiej w jednym miejscu

Data otwarcia muzeum nie była przypadkowa. Wybrano 5 lipca 1985 roku, dokładnie w 140. rocznicę wydania pierwszej polskiej gazety na Górnym Śląsku. Ten „Tygodnik Polski Poświęcony Włościanom” ukazywał się w Pszczynie w latach 1845-1846, co czyni to miasto ważnym punktem na mapie polskiego dziennikarstwa. Od XIX wieku Pszczyna była jednym z ważniejszych ośrodków drukarstwa na Górnym Śląsku, więc wybór lokalizacji miał głęboki sens.

W 1990 roku muzeum otrzymało imię Wojciecha Korfantego, polskiego przywódcy narodowego Górnego Śląska. Zgodę na to wyraziły jego córki – Halżka Kozłowska i Maria Ulmann, które rok wcześniej przyjechały do Polski i odwiedziły Pszczynę. Korfanty był nie tylko politykiem, ale też twórcą i redaktorem najpopularniejszych polskich gazet na Śląsku, takich jak „Górnoślązak” wydawany w latach 1901-1933.

Co zobaczysz w muzeum

Ekspozycja prowadzi przez dzieje prasy śląskiej od początków aż do 1939 roku. Nie są to jednak tylko oprawione gazety za szkłem. Muzeum gromadzi zabytkowe maszyny drukarskie, urządzenia introligatorskie i linotyp – wszystko to, czym pracowały drukarnie przed erą komputerów.

Wśród eksponatów znajdziesz prawdziwe perełki. Najstarszy z nich to brewiarz z 1688 roku tłoczony w Antwerpii w słynnej Oficynie Plantiniana. Z kolei najmniejszy eksponat to maleńka ręczna prasa typograficzna „boston” o wysokości zaledwie 34 cm, z przełomu XIX i XX wieku. Służyła ona do drukowania napisów na szklanych ampułkach lekarskich.

W 2018 roku Muzeum Śląskie w Katowicach przekazało do Pszczyny część wyposażenia warsztatu drukarskiego, który wcześniej był eksponowany przy alei Korfantego. Wśród tych eksponatów są kompletne kaszty wraz z zawartością, w tym jedna o szczególnej wartości ze względu na drewnianą konstrukcję szafki.

W muzeum można zobaczyć gazety wydawane przez Wojciecha Korfantego, Stanisława Ligonia i Karola Miarkę – postaci, które odegrały kluczową rolę w kształtowaniu polskiej świadomości narodowej na Śląsku. Zbiory muzeum koncentrują się na treściach odnoszących się do tożsamości narodowej Ślązaków oraz najważniejszych wydarzeń dla historii regionu, w tym trzech Powstań Śląskich.

Zrekonstruowano także gabinet Wojciecha Korfantego z oryginalnymi zdjęciami, egzemplarzami gazet i sprzętami, których używał. To jeden z tych fragmentów ekspozycji, który pozwala poczuć atmosferę pracy redaktora i działacza sprzed stu lat.

Izba u Telemanna – muzyka na piętrze

Na piętrze kamienicy znajduje się coś zupełnie nieoczekiwanego w muzeum prasy – sala muzyki kameralnej zwana Izbą u Telemanna. Nazwa nawiązuje do Georga Philippa Telemanna, słynnego kompozytora barokowego, który w latach 1705-1709 przebywał na dworze książąt pszczyńskich.

Wnętrze wypełniają instrumenty muzyczne z terenu Górnego Śląska, które używane były w domach mieszczan. Najcenniejszym eksponatem są organy pozytyw z XVII wieku pochodzące z drewnianego kościółka św. Jadwigi w Pszczynie. Sala może pomieścić 40 osób i pełni rolę nie tylko muzealną – odbywają się tu koncerty i wydarzenia kulturalne.

Izba powstała pierwotnie w 1977 roku przy ulicy Ratuszowej 1, a w 1996 roku została przeniesiona do Muzeum Prasy Śląskiej. Od 1997 roku organizowane są tu Dialogi Poezji i Muzyki – Plesna Civitas (łacińska nazwa Pszczyny), które w 2007 roku przemianowano na Wielkopostne Dialogi Poezji i Muzyki.

Własnoręczny druk – atrakcja interaktywna

Główną atrakcją muzeum jest możliwość własnoręcznego wytłoczenia pamiątkowego druku na zabytkowej prasie drukarskiej. To nie symulator ani makieta – to prawdziwa maszyna, na której można poczuć, jak wyglądała praca drukarza. Dźwignie, koła zębate, metalowe czcionki – wszystko działa tak, jak działało ponad sto lat temu.

Muzeum oferuje też inne atrakcje interaktywne i multimedialne zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. To sprawia, że zwiedzanie nie jest tylko biernym oglądaniem eksponatów, ale aktywnym poznawaniem historii drukarstwa.

W budynku muzeum działa Oficyna Drukarska – działająca drukarnia przymuzealana założona w 1982 roku przez Aleksandra Spyrę, pierwszego kustosza i dyrektora muzeum. Od 2005 roku prowadzi ją jego syn Zdzisław.

Dla kogo jest to miejsce

Muzeum przyciąga różne grupy zwiedzających. Miłośnicy historii znajdą tu fascynującą opowieść o kształtowaniu się śląskiej tożsamości przez prasę. Osoby zainteresowane techniką docenią zabytkowe maszyny drukarskie i możliwość zobaczenia, jak działały przed rewolucją cyfrową.

Dla rodzin z dziećmi to szansa, by pokazać młodszym, jak powstawały gazety w czasach, gdy nie było komputerów i internetu. Możliwość samodzielnego wytłoczenia druku sprawia, że wizyta jest interaktywna i angażująca również dla najmłodszych. Nauczyciele często przywożą tu szkolne wycieczki, bo muzeum świetnie pokazuje historię techniki i mediów.

Warto też zajrzeć, jeśli zwiedzasz Pszczynę i szukasz czegoś innego niż tylko zamek i park. Muzeum leży na głównym deptaku miasta, zaledwie 200 metrów od rynku i 300 metrów od skansenu, więc łatwo je wkomponować w trasę spaceru po mieście.

Muzeum na Szlaku Zabytków Techniki

Od października 2006 roku Muzeum Prasy Śląskiej znajduje się na trasie Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. To jedyny taki szlak w Polsce należący do Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. Muzeum jest jednym z ponad trzydziestu obiektów na jego trasie.

Szlak ten łączy miejsca związane z historią przemysłu i techniki na Śląsku. Dla osób zainteresowanych tą tematyką Muzeum Prasy Śląskiej stanowi ważny punkt, pokazujący rozwój technologii drukarskiej w regionie, który był jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych w Polsce.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Muzeum mieści się przy ulicy Piastowskiej 26 w Pszczynie. To główny deptak miasta, więc nie sposób go przegapić. Kamienica wyróżnia się na tle innych budynków – to niewielki, zabytkowy obiekt z przełomu XVIII i XIX wieku.

Ceny biletów:

• Bilet normalny: 20 zł
• Bilet ulgowy: 15 zł
• Usługa przewodnicka: 60 zł

Szczegółowe informacje o godzinach otwarcia najlepiej sprawdzić na stronie internetowej muzeum pod adresem muzeumprasy.pl, ponieważ mogą się one zmieniać w zależności od sezonu.

Jak dojechać: Pszczyna leży około 35 km na południe od Katowic. Dojazd samochodem z autostrady A1 lub drogą krajową nr 1 nie sprawia problemów. W centrum miasta dostępne są parkingi. Do Pszczyny można też dojechać pociągiem – z Katowic kursują regularne połączenia, a z dworca do centrum to około 15 minut spaceru.

Ile czasu przeznaczyć: Na spokojne zwiedzanie warto zarezerwować około godziny, może półtorej, jeśli chcesz dokładnie przyjrzeć się eksponatom i spróbować własnoręcznego druku. Jeśli planujesz wycieczkę z przewodnikiem, który opowie szczegółowo o historii prasy śląskiej i poszczególnych eksponatach, czas może się wydłużyć.

W 2017 roku zakończył się gruntowny remont siedziby muzeum finansowany przez urząd gminy. Objął on konserwację konstrukcji dachu, wymianę podłóg, stolarki okiennej i modernizację centralnego ogrzewania. Zmieniono również układ ekspozycji, dzięki czemu zwiedzanie jest teraz bardziej komfortowe i przejrzyste.

Muzeum Prasy Śląskiej to miejsce, które pokazuje, że historia mediów może być fascynująca i namacalna. Zamiast suchych faktów dostajemy działające maszyny, oryginalne gazety i możliwość samodzielnego spróbowania dawnych technik drukarskich. To dobry punkt na mapie Pszczyny dla tych, którzy szukają czegoś więcej niż tylko standardowe atrakcje turystyczne.