Muzeum Ognia w Żorach to interaktywne centrum nauki, gdzie historia spotyka się z nowoczesnymi technologiami. Budynek o futurystycznej bryle, przypominający buchający płomień, mieści ekspozycję poświęconą ogniowi – od czasów prehistorycznych po współczesność. To miejsce, w którym można samodzielnie rozpalić wirtualny ogień, przejść przez ścianę płomieni i wcielić się w rolę dyspozytora straży pożarnej.

Nie jest to kolejne tradycyjne muzeum z gablotami i zakazem dotykania. Tutaj wszystko opiera się na doświadczeniu i zabawie, która uczy.

Historia miejsca – gdy miasto płonęło

Nie bez przyczyny akurat w Żorach powstało muzeum poświęcone ogniowi. Miasto przez wieki było nękane przez pożary, które wielokrotnie niemal doszczętnie je strawily. Najtragiczniejszy z nich miał miejsce 11 maja 1702 roku – zginęła wtedy połowa mieszkańców. Sama nazwa „Żory” pochodzi od żaru i wiąże się z wypalaniem lasów, które było konieczne do pozyskania ziemi pod uprawę.

W związku z tragiczną historią pożarów w Żorach wprowadzono Święto Ogniowe – dzień wolny obchodzony aż do wybuchu I wojny światowej. Obecnie tradycja ta powraca i jest świętem dla całej społeczności miasta.

Muzeum otwarto 4 grudnia 2014 roku. Budowa trwała od 2010 roku i stanowiła nie lada wyzwanie – działka kryła niemiłe niespodzianki w postaci kolektorów kanalizacyjnych, gazociągu i dawnego wysypiska śmieci. Ostatecznie zdecydowano się wymienić cały grunt pod budynkiem, by móc zrealizować projekt.

Architektura jak płomień – budynek który przyciąga wzrok

Zanim jeszcze przekroczy się próg muzeum, uwagę przyciąga sama bryła budynku. Trzy niezależnie przepływające ściany pokryte miedzią tworzą kształt drżących płomieni. To autorska interpretacja ognia stworzona przez pracownię OVO Grąbczewscy Architekci z Katowic.

Do budowy wykorzystano miedź o ognistej barwie, którą specjalnie zabezpieczono przed patyną – ma zachować swój charakterystyczny kolor na długie lata. Inspiracją dla architektów był sam kształt działki budowlanej, który przypominał pełzający ogień. Projekt zdobył liczne nominacje do nagród architektonicznych, w tym w konkursie Życie w architekturze 2015 dla Najlepszego Obiektu Architektury w Polsce czy do konkursu 7 nowych Cudów Polski National Geographic.

Co zobaczysz w środku – pięć stref tematycznych

Zwiedzanie rozpoczyna się od filmu edukacyjnego „Śladami ognia” nakręconego przez nominowanego do Oscara Andrzeja Celińskiego. Potem zaczyna się prawdziwa przygoda przez pięć stref tematycznych:

• Okiełznanie Żywiołu – prehistoryczna jaskinia i pierwsze spotkania człowieka z ogniem
• Przez Antyk i Wieki Średnie – jak ogień zmieniał cywilizację
• Pali Się! – walka z pożarami i działania straży pożarnej
• Obszar Duchowości – symbolika ognia w kulturze i religii
• Mędrca Szkiełko i Oko – naukowe aspekty ognia i energii

Wystawa zaprojektowana jest tak, by zwiedzający mogli samodzielnie poznawać ekspozycję. Obsługa pełni rolę nadzorczą i służy pomocą, ale to odwiedzający są tu w centrum uwagi.

Interaktywne atrakcje – dotykaj, eksperymentuj, ucz się

Bilet wstępu jest jednocześnie testem z zagadkami do rozwiązania podczas zwiedzania. To świetny sposób, by dzieci i dorośli aktywnie angażowali się w poznawanie ekspozycji, a nie tylko biernie przechodzili obok kolejnych instalacji.

Wśród atrakcji czekają takie doświadczenia jak rozpalanie wirtualnego ognia za pomocą krzesiwa i promieni słonecznych, przejście przez ścianę ognia, zapalenie znicza olimpijskiego czy wcielenie się w rolę dyspozytora straży pożarnej. Jest też ognista szafa grająca i szereg eksperymentów pokazujących właściwości ognia.

Całość wystawy spaja postać Żorka – sympatycznej maskotki dobrze znanej mieszkańcom Żor, która towarzyszy zwiedzającym podczas całej wizyty.

Ekspozycja składa się z elementów scenograficznych, plansz prezentacyjnych, wielkoformatowych projekcji wideo i interaktywnych aplikacji w ekranach dotykowych. Można tu zobaczyć prehistoryczną jaskinię, poznać historię miasta i dowiedzieć się, jak gasić pożary.

Dla kogo jest Muzeum Ognia w Żorach?

To miejsce dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu świetną formę spędzenia wolnego czasu – nawet najmłodsze pociechy będą zachwycone interaktywnymi instalacjami. Dzieci do lat 3 wchodzą zresztą za darmo.

Grupy szkolne to druga duża grupa odwiedzających. Muzeum oferuje programy warsztatowe – chemiczne, tworzenia świeczek i inne, które stanowią praktyczne uzupełnienie lekcji historii, fizyki czy chemii. To nauka przez zabawę w najlepszym wydaniu.

Miłośnicy architektury docenią samą bryłę budynku i innowacyjne podejście do formy. Osoby zainteresowane historią regionalną poznają fascynujące dzieje Żor i ich związek z ogniem. Nawet ci, którzy zazwyczaj unikają muzeów, będą pozytywnie zaskoczeni – to nie nudne gabloty, a żywa, angażująca ekspozycja.

Muzeum organizuje też urodziny tematyczne dla dzieci i udostępnia sale na wystawy czy prezentacje firmowe.

Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd

Godziny otwarcia:

• Wtorek–czwartek: 9:00–16:00
• Piątek: 9:00–15:00
• Sobota–niedziela: 10:00–17:00
• Poniedziałki – nieczynne

Sprzedaż biletów kończy się godzinę przed zamknięciem, więc lepiej nie zostawiać zakupu na ostatnią chwilę. Zwiedzanie zajmuje około 1–1,5 godziny.

Ceny biletów:

• Normalny: 18 zł (według najnowszych danych) lub 16 zł (według wcześniejszych źródeł)
• Ulgowy (dzieci, młodzież do 18 lat, emeryci, renciści): 14 zł lub 12 zł
• Dzieci do lat 3: bezpłatnie
• Bilet rodzinny 2+1: 45 zł
• Bilet rodzinny 2+2: 60 zł
• Bilet rodzinny 2+3: 70 zł
• Grupy zorganizowane (powyżej 15 osób): 12 zł/osoba, jeden opiekun na dziesięciu uczestników wchodzi gratis

Jak dojechać:

Muzeum znajduje się przy ulicy Katowickiej 3 w Żorach, bezpośrednio przy drodze krajowej nr 81 (trasa Katowice–Skoczów, tzw. wiślanka). Lokalizacja przy głównym wjeździe do miasta sprawia, że trudno go przeoczyć – zwłaszcza z tą charakterystyczną, miedzianą bryłą.

Przed muzeum dostępny jest bezpłatny parking. Współrzędne: 50.0443, 18.6992.

Samochodem z Katowic to zaledwie kilkanaście minut jazdy. Muzeum jest doskonale skomunikowane i stanowi wygodny przystanek podczas podróży po Śląsku.