Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie to rozległy obszar zajmujący około 100 hektarów, na którym prowadzona jest ochrona rzadkich i zagrożonych gatunków roślin. To największy tego typu obiekt w Polsce, położony na zrewitalizowanych terenach dawnej bazy wojskowej na Sośniej Górze. Wstęp jest bezpłatny, a całość składa się z dwóch odrębnych części połączonych niemal dwukilometrową ścieżką edukacyjną.

Pomysł na stworzenie ogrodu pojawił się pod koniec lat 90. XX wieku, kiedy okazało się, że okolice Fiołkowej Góry oraz doliny potoków Promny i Jasienicy skrywają setki unikalnych gatunków roślin i zwierząt. Oficjalnie ogród powstał w 2003 roku, choć prace nad jego rozbudową trwają nieprzerwanie do dziś.

Ogród Żółty – główna część z wieżą widokową

Większość osób zaczyna zwiedzanie od Ogrodu Żółtego przy ulicy Sosnowej 5. Tu znajduje się duży bezpłatny parking i główne Centrum Edukacji Przyrodniczej i Ekologicznej, przystosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Ścieżki mają utwardzoną nawierzchnię i łączną długość ponad 2,6 km – spacer po tym terenie jest łatwy i przyjemny.

Centralnym punktem jest dwunastometrowa wieża widokowa, z której rozciągają się widoki na okoliczne wzgórza. Niestety dla osób poruszających się na wózkach jest niedostępna. Wokół wieży prowadzą ścieżki przez różne kolekcje roślin – od dendrologicznej po ericarium z wrzosowatymi. Przy wieży działa restauracja „Sośnia Góra”, a dla dzieci przygotowano place zabaw.

Ogród Żółty jest otwarty w dni powszednie od 6:00 do 20:00, w weekendy od 9:00 do 20:00. Zwiedzanie tej części zajmuje około godziny, choć można spokojnie spędzić tu całe popołudnie.

Ogród Czerwony – kolekcje użytkowe i ozdobne

Druga część ogrodu znajduje się przy ulicy Grudniowej i ma nieco inny charakter. Parking zlokalizowany jest za Przedszkolem nr 10, a obok stoi stary piec wapienny – ciekawy zabytek przemysłowy regionu. Ogród Czerwony jest mniejszy, ogrodzony i jeszcze nie w pełni zagospodarowany.

To tutaj można zobaczyć kolekcję roślin ozdobnych, ogród kwietny, rośliny wodne i energetyczne. Znajduje się tu bogata kolekcja starych odmian drzew owocowych – jabłoni, wiśni, czereśni, grusz i śliw, a także warzywnik i zielnik. Wędrówka po ścieżkach tego ogrodu (około 1,2 km) zajmuje mniej więcej 40 minut.

Godziny otwarcia Ogrodu Czerwonego to dni powszednie 7:00-19:00, weekendy 9:00-19:00. Wstęp również bezpłatny.

Oba ogrody można zwiedzić oddzielnie – nie trzeba przechodzić całej trasy. Jeśli jednak zdecydujecie się na pełną pętlę, ścieżka przyrodnicza łącząca oba ogrody ma długość 1,7 km i prowadzi przez las z 23 tablicami edukacyjnymi. Dla osób na wózkach ten odcinek wymaga pomocy asystenta.

Co rośnie w Śląskim Ogrodzie Botanicznym

Ogród podzielony jest na pięć pracowni tematycznych, każda odpowiedzialna za inny obszar działalności. Pracownia Kolekcji Roślin Ozdobnych zajmuje się głównie roślinami dekoracyjnymi – szczególnie efektownie prezentuje się ericarium z kolekcją wrzosowatych oraz sekcja dendrologiczna z rododendronami i magnoliami.

Pracownia Kolekcji Naukowych i Zachowawczych prowadzi bank nasion i skupia się na ochronie gatunków zagrożonych wyginięciem. Pracownia Kolekcji Siedliskowych odtwarza naturalne siedliska charakterystyczne dla Śląska i strefy klimatu umiarkowanego. Działają tu też pracownie zajmujące się edukacją ekologiczną oraz badaniami nad systemami adaptacyjnymi roślin.

Wśród ciekawszych kolekcji warto zwrócić uwagę na tradycyjne odmiany drzew owocowych – takie, które kiedyś rosły w śląskich sadach, a dziś są rzadko spotykane. Ciekawa jest też kolekcja roślin energetycznych z wierzbami, prosem rózgowym czy słonecznikiem bulwiastym – pokazuje rośliny wykorzystywane do produkcji biomasy.

Dla kogo jest ten ogród

Śląski Ogród Botaniczny to miejsce uniwersalne. Rodziny z dziećmi docenią place zabaw, szerokie alejki i możliwość swobodnego biegania po trawniku. Dzieci lubią wchodzić na wieżę widokową i szukać tabliczek z nazwami roślin. Miłośnicy przyrody znajdą tu sporo do oglądania – szczególnie wiosną, gdy kwitną magnolię i rododendrony, oraz jesienią w czasie barwnej ekspozycji liści.

Ogród świetnie sprawdza się jako cel niedzielnego spaceru dla mieszkańców okolicznych miast – Katowic, Tychów czy Rybnika. Nie jest to typowa atrakcja turystyczna z biletami i kolejkami, raczej spokojne miejsce do relaksu na łonie natury. Seniorzy i osoby z ograniczoną sprawnością docenią utwardzone ścieżki w Ogrodzie Żółtym i dostępność Centrum Edukacyjnego.

Fotografowie znajdą tu ciekawe kadry o każdej porze roku – od wiosennych kwiatów po zimowe pejzaże. Warto zajrzeć też miłośnikom historii przemysłu – stary piec wapienny przy Ogrodzie Czerwonym przypomina o górniczej przeszłości regionu.

Mikołów jako miasto-ogród

Twórcy ogrodu opracowali koncepcję przekształcenia całego Mikołowa w miasto-ogród, gdzie kolekcje botaniczne rozproszone są po parkach, skwerach, a nawet szkolnych ogródkach. W mieście znajduje się trzynaście pomników przyrody – pojedynczych drzew o wyjątkowej wartości. Obok Śląskiego Ogrodu Botanicznego w granicach miasta mieszczą się dwa zespoły przyrodniczo-krajobrazowe: Dolina Jamny i Wzgórze Kamionka.

W centrum Mikołowa rozciągają się miejskie Planty – park o historii sięgającej XVIII wieku. To pokazuje, że zieleń i przyroda mają tu długą tradycję, a ogród botaniczny jest naturalnym rozwinięciem tej idei.

Na terenie ogrodu działa bank nasion, w którym przechowywane są nasiona rzadkich i zagrożonych gatunków roślin. To swoisty „sejf” genetyczny, który pozwala odtworzyć populacje roślin, gdyby zniknęły z naturalnych siedlisk.

Praktyczne informacje – dojazd, parking, czas zwiedzania

Wstęp na teren obu ogrodów jest bezpłatny. Parking również bezpłatny – przy Ogrodzie Żółtym na ulicy Sosnowej i przy Ogrodzie Czerwonym na ulicy Grudniowej.

Godziny otwarcia:

• Ogród Żółty (ul. Sosnowa 5): poniedziałek-piątek 6:00-20:00, sobota-niedziela 9:00-20:00
• Ogród Czerwony (ul. Grudniowa): poniedziałek-piątek 7:00-19:00, sobota-niedziela 9:00-19:00
• Sekretariat: poniedziałek-piątek 8:00-15:00, tel. 32 779 76 02

Dojazd samochodem: Ogród znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 927. Z Katowic najlepiej jechać drogą krajową nr 81 w kierunku Skoczowa, w Mikołowie skręcić w prawo za znakiem na Rybnik. Nawigację można ustawić na „Sosnowa 5, Mikołów” dla Ogrodu Żółtego lub „Grudniowa, Mikołów” dla Ogrodu Czerwonego.

Ile czasu potrzeba: Samo zwiedzanie Ogrodu Żółtego to około godziny, Ogród Czerwony zajmie 40 minut. Jeśli chcecie przejść całą trasę łącznie ze ścieżką przyrodniczą między ogrodami, zarezerwujcie 2,5-3 godziny. Z postojami na wieży widokowej, piknikiem czy zabawą na placu zabaw spokojnie można spędzić tu pół dnia.

Dla kogo dostępne: Ogród Żółty z utwardzonymi ścieżkami i dostępnym Centrum Edukacyjnym jest przyjazny dla osób na wózkach. Wieża widokowa i ścieżka przyrodnicza łącząca oba ogrody wymagają sprawności fizycznej. Na miejscu są toalety i restauracja.

Ogród prowadzi również półkolonie dla dzieci w wieku 6-12 lat, organizuje konkursy fotograficzne i wydaje broszury edukacyjne. Aktualne informacje o wydarzeniach można znaleźć na stronie www.obmikolow.robia.pl lub na profilu facebookowym ogrodu.